Roślina w polskich szkółkach praktycznie niedostępna choć na pewno warta rozpropagowania.
Występuje wzdłuż rzek, nawet okresowo wylewających, we wsch. i płd.-wsch. części USA. Do egzotycznego w Polsce rodzaju Asimina należy 8 gatunków krzewów lub niekiedy małych drzew, o liściach sezonowych lub zawsze zielonych, występujących w płd.-wsch. Ameryce Północnej.
Jest małym, wyprostowanym, niskopiennym, powoli rosnącym drzewkiem do 10-15 m wysokości, o zwartej koronie lub dużym, szeroko kulistym krzewem - w Polsce w zależności od surowości zimy dorastającym do około 3-5 m wysokości. Liście ma sezonowe, dekoracyjne, duże, 15-30 × 4,5-12 cm, odwrotnie jajowate, całobrzegie, klinowate u nasady, młode gęsto pokryte czerwonobrązowymi włoskami. Roztarte charakterystycznie, nieprzyjemnie pachną. Są podobne do niektórych magnolii, ale wiosną rozwijają się późno, natomiast jesienią ładnie przebarwiają się na żółto. Wyjątkowo oryginalne, dzwonkowate kwiaty rozwijają się w V-VI, mają 4-5 cm śr., są 6-płatkowe (3 większe), o grubych, początkowo zielonych, później brunatno-purpurowych, karbowanych płatkach, wywiniętych na zewnątrz.
Kwiaty zwisają pojedynczo w kątach liści na grubych szypułkach, a zapylane są przez nocne owady. Owocami są jadalne, wielonasienne, brązowe jagody, 5-15 × 3,5 cm, pokryte grubą skórką i wypełnione kremowym, słodkim, aromatycznym miąższem. Z jednego kwiatu powstaje kilka owoców, z których każdy waży około 30 dag i przypomina nieco krótki banan. Wewnątrz znajdują się duże, 2-2,5 cm nasiona.
Uprawa: roślina, w zależności od pochodzenia, jest u nas niedostatecznie mrozoodporny (-18 °C) do dostatecznie mrozoodporne (-23 °C). W surowe zimy marznie, ale odrasta, dlatego wymaga miejsca ciepłego, osłoniętego od wiatru oraz okrywania na zimę. Wskazane jest także ściółkowanie przed zimą wrażliwego systemu korzeniowego. Starsze okazy także wyjątkowo źle znoszą przesadzanie. Urodlin preferuje gleby wilgotne, kwaśne do obojętnych. W ojczyźnie rośnie nawet w pełnym cieniu, jednakże u nas wskazane są słoneczne stanowiska, gdyż są cieplejsze.
Zastosowanie: Indianie od dawna wykorzystywali urodlin, nazywany przez nich paw paw, jako roślinę leczniczą i owocodajną. Obecnie oferowanych jest kilka wielkoowocowych odmian ('Davis', 'Overlese', 'Sunflower'), ale są one jeszcze w Polsce niedostępne. W warunkach Polski jest to interesująca roślina owocodajna, ale tylko dla najzagorzalszych kolekcjonerów. Wrocławski okaz urodlinu ma dopiero 10 lat i od 4 regularnie kwitnie, ale jeszcze nie zawiązuje owoców.
Warto wiedzieć: urodlin trójłatkowy jest jedynym przedstawicielem wielkiej, tropikalnej rodziny flaszowcowatych (Annonaceae), który może być w naszym kraju uprawiany w gruncie - pozostałe gatunki to rośliny szklarniowe. Jest bliskim krewniakiem wielu ważnych roślin użytkowych, uprawianych na wielką skalę w tropikach, m.in. wiszogronowca (Uonopsis) dostarczającego kurary, flaszowca (Annona) peruwiańskiego (popularnie zwanego czerymoją) i łuskowatego zwanego "cukrowym jabłkiem".
Sadzonka ukorzeniona w doniczce C-5 o wysokości 60-80 cm.
|
